Interpelacja do Minister rozwoju Regionalnego Elżbiety Bieńkowskiej w sprawie przeniesienia unijnych funduszy z kolei na drogi.

   Posłanka  Beata Kempa złozyła w dniu 06.03.2012 interpelacje w sprawie stanu polskich kolei do Ministra Sławomira Nowaka. 


Sz. P.

Elżbieta Bieńkowska

Minister Rozwoju Regionalnego

 

 

 

 

Interpelacja:

w sprawie przeniesienia unijnych funduszy z kolei na drogi.

 

Jak wynika z ogólnie dostępnych materiałów i publikacji stan bezpieczeństwa kolejowego w naszym kraju od wielu lat ulega systematycznemu pogorszeniu.

Wydarzenia z ostatnich dni pokazują jak opłakany jest stan polskiego transportu kolejowego. Mamy 30 letnie zaniedbania dotyczące inwestycji w infrastrukturę kolejową. Dodatkowo system sterowania ruchem kolejowym, który jest praktycznie sprzed 100 lat, różni się tylko tym, że kiedyś były urządzenia mechaniczne, dzisiaj są elektryczne. W lokomotywach zainstalowane są stare systemy tzw. samoczynnego hamownia pociągiem. Zapóźnienia na polskiej kolei są ogromne. Mamy 19 tys. km linii kolejowych, z czego tylko kilka procent nadaje się do jazdy z prędkością 160 km na godz. W takich realiach skrócenie podróży pociągiem z Warszawy do Wrocławia z pięciu-sześciu godzin do 1 godz. 40 min wydaje się czystą abstrakcją. Kolejarze przekonują, że to możliwe, o ile zostanie zbudowana kolej dużych prędkości łącząca Warszawę, Łódź oraz Poznań i Wrocław.

Polska kolej nie ma szczęścia do rządzących. Kolejne plany naprawcze, które w założeniu miały się przyczynić do lepszej jakości usług, nie skończyły się niczym dobrym. Widać to po statystykach, które wskazują, że przez pierwsze trzy kwartały tego roku z usług kolejowych przewoźników skorzystało niemal o 9 proc. podróżnych mniej niż przed rokiem.

To, co się dzieje, to efekt dwóch nieudanych reform z 2001 i 2008 roku. Najpierw rząd AWS podzielił wielkie PKP na 23 spółki. Każda odpowiedzialna za wąską specjalizację -np. za tory, perony, megafony, kasy, dworce i energetykę. Doszło do paradoksalnych sytuacji, jak ta w Bydgoszczy, gdzie jeden tunel pod dworcem należy do trzech firm - fragmenty pod budynkami do Dworców Kolejowych, pod torami do Polskich Linii Kolejowych, a pod ulicą do Zarządu Dróg Miejskich. Prawdziwe kłopoty zaczęły się dwa lata temu. Wtedy obecny rząd "usamorządowił" największą spółkę -Przewozy Regionalne - która trafiła w ręce marszałków województw.

Głównym źródłem obecnej sytuacji jest brak środków na modernizację infrastruktury linii kolejowych, zakup nowego taboru albo poprawę infrastruktury na dworcach. Dlatego propozycja rządu dofinansowania projektów drogowych ze środków, które pierwotnie miała otrzymać kolej, wywołuje falę protestów. I słusznie, skoro Unia Europejska uznaje kolej za bardziej „ekologiczny” środek transportu niż samochód.

Latem 2011 roku Polski rząd złożyła wniosek do Komisji Europejskiej o przesunięcie 1,2 mld  euro z projektów kolejowych na drogowe - w ramach funduszy UE na rozwój infrastruktury w latach 2007-2013. KE wstępnie odpowiedziała, że się nie zgodzi, gdyż środki powinny zostać w sektorze kolejowym i być wydane np. na projekty rewitalizacyjne. Jednak Pani Minister 10 lutego 2012 roku w Brukseli na spotkaniu z polskimi dziennikarzami  powiedziała "Jestem realistką i uważam, że mając wszystkie dane z Polski, iż raport (który KE ma przygotować do końca lutego) nie pokaże, że jest w tym momencie potencjał projektów na kolei, które mogą zakończyć się do 2015 roku." Dodając, że „resort ma informacje z KE, że jej raport ws. polskiego wniosku będzie gotowy do końca lutego, a w marcu będzie podjęta decyzja (…). Liczę, że to będzie przynajmniej częściowe przesunięcie. W przeciwnym razie - za rok sytuacja będzie wyglądała tak samo i Polska znowu zwróci się o przesunięcie pieniędzy.”[1]

„Rzeczniczka Komisji Europejskiej Helen Kearns przyznała w rozmowie z Polskim Radiem, że na złą sytuację w naszym kraju ma wpływ niedoinwestowanie kolei, na co Bruksela zwracała wiele razy uwagę. A tymczasem rząd w Warszawie nie rezygnuje z planów przeniesienia części unijnych funduszy z kolei na drogi. Dziś do Brukseli wpłynęły dodatkowe dokumenty w tej sprawie. Rząd tłumaczy, że koleje nie zdążą wykorzystać pieniędzy do połowy 2015 roku, a Komisja od początku stanowczo sprzeciwiała się przesuwaniu pieniędzy.”2

Podstawowym instrumentem wsparcia dużych inwestycji kolejowych jest obecnie Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko. W tym programie kolei poświęcono 3 działania: działanie 7.1 (poświęcone projektom infrastrukturalnych oraz dużym projektom taborowym), działanie 7.3 (którego celem jest rozwój transportu miejskiego oraz metropolitalnego i które daje możliwość dofinansowania zakupu taboru przez przewoźników regionalnych) oraz działanie 7.4 przeznaczone na wsparcie transportu intermodalnego. Projekty infrastrukturalne i taborowe mogą otrzymać w sumie ok. 25,5 mld zł. (taka jest wartość dofinansowania projektów znajdujących się na liście podstawowej projektów indywidualnych dla Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko).

Wspomniane wyżej problemy, z realizacją niektórych dużych projektów nie świadczą jednak o tym, że spółki kolejowe oraz przewoźnicy nie mają innych, dobrze przygotowanych inwestycji. Skoro nie będziemy modernizowali linii i nie będziemy podróżować z prędkością 160 km/h, to może wymieńmy tabor, aby długie godziny spędzone były w nowoczesnym pociągu o wysokim komforcie. Dajmy szansę PKP PLK na „załatanie dziur”, czyli usunięcie tzw. „wąskich gardeł” i realizację projektów rewitalizacyjnych. Możemy również spróbować przeznaczyć część środków na dofinansowanie przewoźników towarowych. Zakończony w tym roku konkurs w ramach działania 7.4 POIiŚ „Transport intermodalny” spotkał się z dużym zainteresowaniem i obecnie część projektów znajduje się na liście rezerwowej ze względu na brak dostępnej alokacji. Konkurs ten nie wyczerpał zainteresowania na budowę terminali intermodalnych w Polsce. Minął już prawie rok, od rozpoczęcia konkursu i część inwestycji, która na tamtym etapie była „w powijakach”, obecnie może znajdować się na etapie pozyskiwania pozwolenia na budowę, co znacznie zwiększa szanse na pozyskanie dofinansowania.

Jak wynika z przedstawionych wyżej faktów, kolej cały czas stoi przed dużą szansą na rozwój. Istnieje możliwość dokonania odpowiednich przesunięć, które wartość spowodują lepsze wykorzystanie środków przeznaczonych przez Unię Europejską na projekty kolejowe w Polsce. Jednak należy się spieszyć, gdyż środki finansowe muszą być wydane do końca obecnej perspektywy finansowej (tj. projekty muszą zostać zrealizowane i rozliczone najpóźniej do końca 2015 r.). Czas ucieka i jednocześnie coraz wyraźniejsze staje się widmo poważnego kryzysu gospodarczego w Europie, który może doprowadzić do zamrożenia wypłaty funduszy. Ze względu na to, należy jak najszybciej podjąć kroki w celu przeznaczenia dostępnej alokacji na projekty dobrze przygotowane, zanim szansa na pełne wykorzystanie przyznanych nam pieniędzy umknie bezpowrotnie.

Gdyby nie długoletnie zaniedbania dotyczące infrastruktury kolejowej, być może ryzyko katastrof byłoby mniejsze. W różnych spółkach kolejowych lawinowo rośnie liczba zarządzających a maleje zwykłych pracowników, którym w naszej ocenie obciąża się kolejnymi obowiązkami ponad miarę.

 

 

W świetle powyższych wątpliwości zwracam się do Pani Minister z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie są powody wnioskowania przez Polskę do Komisji Europejskiej o przesunięcia środków finansowych z kolei na drogi  ?

2. Jaką kwotę środków unijnych wykorzystano na realizacje inwestycji w infrastrukturę kolejową w latach 2007-2011?

3. W jakiej wysokości Polska może liczyć na środki finansowe z Unii Europejskiej przeznaczone na  poprawę jakości infrastruktury kolejowej w latach 2012-2015 ?

4. Ile projektów na dofinansowanie unijne złożonych przez spółki kolejowe oczekuje rozpatrzenia w celu dofinansowania inwestycji w infrastrukturę kolejową ?  



[1] http://www.pb.pl/2556455,40143,bienkowska-w-marcu-decyzja-ke-o-transferze-funduszy-z-kolei-na-drogi

2 http://wiadomosci.onet.pl/raporty/slaskie-katastrofa-kolejowa/raport-w-polsce-na-torach-ginie-najwiecej-osob-w-c,1,5047747,wiadomosc.html

 

Polecane strony